Paylaş
0
Bilgisayarı açtığınız anda siyah ekranda “CPU Over Temperature Error” yazısıyla karşılaşmak çoğu kişi için oldukça can sıkıcıdır. Oyun oynarken sistemin aniden kapanması, fanların normalden fazla ses çıkarması ya da işlemci sıcaklığının sürekli yükselmesi bu hatayla birlikte ortaya çıkar. Bazı bilgisayarlarda hata yalnızca BIOS ekranında görünürken bazı sistemlerde doğrudan otomatik kapanma yaşanıyor.
Aslında bu uyarı kötü bir şey değil çünkü anakart, işlemcinin güvenli sıcaklık aralığının dışına çıktığını algıladığında sistemi korumaya alıyor. Eğer bu koruma sistemi olmasaydı işlemci uzun süre yüksek sıcaklık altında çalışmaya devam edebilir ve donanım tarafında daha büyük problemler ortaya çıkabilirdi. Intel ve AMD’nin güncel işlemcileri yük altında yüksek sıcaklıklara çıkabiliyor. Render işlemleri, uzun oyun seansları ya da işlemciyi tam yük altında çalıştıran uygulamalar sırasında sıcaklık ciddi şekilde yükseliyor. Sistem boşta olmasına rağmen sıcaklık normalden yüksek görünüyorsa burada farklı bir problem bulunuyor olabilir.
İçerikten Görseller
İşlemci fanı çalışıyor gibi görünüp sorun çıkarabiliyor
CPU Over Temperature Error hatasının en yaygın nedenlerinden biri işlemci soğutucusunun görevini düzgün yapamaması. Burada birçok kişinin düştüğü ortak hata fanın döndüğünü görüp sistemin normal çalıştığını düşünmek. Fan fiziksel olarak dönüyor olsa bile işlemci yeterince soğutulamıyor olabilir. Kule tipi hava soğutucularda montaj problemi çok sık görülüyor. Soğutucu işlemcinin üzerine tam oturmadığında yüzey temasında boşluk oluşuyor. Bu da işlemciden çıkan ısının soğutucuya doğru şekilde aktarılamamasına neden oluyor. Bilgisayar ilk açıldığında bile sıcaklık hızla yükselmeye başlıyor. Bazı sistemlerde birkaç dakika içinde otomatik kapanma yaşanmasının sebebi de bu.
Sıvı soğutma kullanan bilgisayarlarda ise problem biraz farklıdır. Fanlar dönüyor olsa bile pompa arızalandığında sıvı dolaşımı duruyor. Kullanıcılar çoğu zaman yalnızca radyatör fanlarına bakıp sistemin normal çalıştığını düşünüyor ancak pompa çalışmıyorsa işlemci birkaç dakika içinde kritik sıcaklığa ulaşabiliyor. Anakart üzerindeki işlemci fanı girişine bağlantı yapılmadığında bazı BIOS sürümleri doğrudan hata verebiliyor. Sistem toplarken fan kablosunun yanlış porta takılması bu problemin sık görülmesine neden oluyor. Bazı eski sistemlerde fan motoru zamanla yavaşlayabiliyor. Fan dönmeye devam etse bile yeterli hava akışı oluşmadığı için sıcaklık problemi ortaya çıkabilir.
Kuruyan termal macun sorunu
İşlemci sıcaklığını doğrudan etkileyen en önemli bileşenlerden biri termal macun. Zamanla kuruyan termal macun ısı transferini ciddi şekilde düşürdüğü için işlemci sıcaklığı normalden çok daha hızlı yükseliyor. İşlemci ile soğutucu arasında mikroskobik boşluklar bulunuyor. Termal macun bu boşlukları doldurarak ısıyı işlemciden soğutucuya aktarıyor. Macun eskiyip kuruduğunda bu aktarım düzgün yapılamıyor ve işlemci yük altında çok daha hızlı ısınıyor.
Oyuncu bilgisayarlarında bu durum daha sık görülüyor çünkü yüksek performanslı işlemciler sürekli yüksek sıcaklık altında çalıştığı için termal macun daha hızlı yıpranabiliyor. Bazı sistemlerde yalnızca kaliteli bir termal macun değişimi bile sıcaklık değerlerini ciddi şekilde düşürebiliyor. Burada yapılan büyük hatalardan biri de fazla termal macun kullanmak. İnternette görülen bazı yanlış uygulamalar nedeniyle işlemcinin üzerine gereğinden fazla macun sürülebiliyor. Bu durum tam tersine ısı transferini bozabiliyor çünkü kalın macun tabakası ısının doğru şekilde iletilmesini engelliyor. Son yıllarda çıkan Intel ve Ryzen işlemciler yüksek sıcaklık altında çalıştığı için kaliteli termal macun kullanımı daha da önemli hale geldi. Stok soğutucu kullanan sistemlerde düşük kaliteli macunlar sıcaklık problemini daha görünür hale getirebiliyor. Eğer bilgisayarınız birkaç yıldır hiç bakım görmediyse CPU Over Temperature Error hatasının arkasındaki sebep büyük ihtimalle termal macun olabilir.
Kasa içi hava akışı CPU sıcaklığını doğrudan etkiliyor
İşlemci soğutucusu düzgün çalışıyor olsa bile kasa içindeki hava akışı yetersiz olduğunda sıcaklık problemi ortaya çıkabiliyor. Güçlü ekran kartlarının bulunduğu sistemlerde kasa içi sıcaklık düşündüğünüzden çok daha hızlı artabiliyor. Temperli cam kasalar görsel açıdan oldukça şık görünse de bazı modeller hava akışı konusunda zayıf kalabiliyor. Ön panelden yeterince temiz hava alınamadığında içerideki sıcak hava sürekli dönmeye başlıyor bu da işlemci sıcaklığının yükselmesine neden oluyor. RTX serisi ekran kartları ciddi miktarda sıcak hava üretiyor. Eğer kasa içerisindeki hava doğru şekilde dışarı atılamıyorsa işlemci soğutucusu da sıcak havayı kullanıyor. Sonuç olarak işlemci boşta bile normalden daha yüksek sıcaklıklarda çalışabiliyor.
Uzun süre temizlenmeyen sistemlerde fan kanatları ve radyatör yüzeyleri tamamen tozla kaplanabilir. Bu durum hava geçişini ciddi şekilde azaltır. Bazı bilgisayarlarda yalnızca detaylı temizlik yapmak bile sıcaklıkları gözle görülür seviyede düşürebilir. Kasa fanlarının yönü de önemli detaylardan biri. Ön taraftaki fanların temiz havayı içeri çekmesi, arka ve üst taraftaki fanların ise sıcak havayı dışarı atması gerekiyor. Yanlış yerleştirilen fanlar sıcak havanın kasa içinde dönmesine neden olabiliyor. Mini ITX gibi küçük kasalarda sıcaklık problemi daha sık görülüyor. Çünkü dar alan içerisinde yüksek performanslı donanım kullanıldığında sıcak hava çok daha hızlı birikiyor. Bu yüzden sistem toplarken yalnızca işlemciye değil kasa yapısına da dikkat etmek gerekiyor. Hava akışı zayıf kasalar güçlü işlemcilerle birleştiğinde CPU Over Temperature Error hatası kaçınılmaz hale gelebiliyor.
BIOS ayarları sandığınızdan daha büyük etki yaratabilir
CPU Over Temperature Error hatasının arkasında bazen fiziksel değil yazılımsal problem bulunabiliyor. BIOS üzerinden yapılan yanlış ayarlar işlemcinin gereğinden fazla ısınmasına neden olabiliyor. Bazı anakartlar otomatik modda işlemciye gereğinden fazla voltaj verebiliyor.Intel’in üst seviye işlemcilerinde agresif performans ayarları sıcaklıkların ciddi şekilde yükselmesine neden olabiliyor. AMD tarafında da Precision Boost Overdrive gibi özellikler işlemciyi uzun süre yüksek frekansta çalıştırabiliyor. Overclock yapan kullanıcılar bu problemle daha sık karşılaşıyor. İşlemci stabil çalışıyor gibi görünse bile voltaj gereğinden yüksek olduğunda sıcaklık çok hızlı artabiliyor. Özellikle stres testi sırasında 90 derecenin üzerine çıkan sistemlerde ayarların yeniden düzenlenmesi gerekiyor.
Fan eğrileri de sıcaklık yönetiminde önemli rol oynuyor. Sessiz modda çalışan fanlar işlemci sıcaklığı artsa bile geç tepki verebiliyor. Bu da anlık sıcaklık sıçramalarına neden olabiliyor. Özellikle oyun sırasında yaşanan ani FPS düşüşlerinin arkasında thermal throttling problemi bulunabiliyor. BIOS güncellemesi sonrası sıcaklık problemi yaşayan kullanıcı sayısı da az değil. Bazı BIOS sürümleri sensörleri yanlış okuyabiliyor ya da fan kontrol sisteminde problem oluşturabiliyor. Böyle durumlarda anakart üreticisinin yayınladığı yeni BIOS sürümünü beklemek gerekebiliyor. Eğer siz de CPU Over Temperature Error hatasıyla karşılaştıysanız hangi sistemde yaşadığınızı ve problemi nasıl çözdüğünüzü yorumlarda paylaşabilirsiniz. Özellikle farklı işlemci ve soğutucu kombinasyonlarında ortaya çıkan sıcaklık sorunları diğer okurlar için de yol gösterici olabilir.
